شباهنگ

زندگی و زمانه فیض محمد کاتب هزاره
زندگی فیض محمد کاتب هزاره
فیض محمد کاتب(1279- 1309ه.ش) یکی ازگرانمایه ترین و فرزانه ترین شخصیت فرهنگی در روزگار پر آشوب کشور، در یک خانواده دهقان پیشه در قریه زرد سنگ از توابع منطقه قره باغ غزنی زاده شده، وی از جمله کسانی است که در سیاست و دانش دارای کار نامه¬ای قابل توجهی است. کاتب به عنوان یک هزاره و شیعه از مرتبه و جایگاه نازل به مقام کاتب و منشی دربار رسید و تلاش کرد، منشأ تغییرات در جامعه و مردم هزاره گردد. کاتب از آغاز جوانی یک دم از طلب علم باز نایستاد، وی تعلیمات ابتدایی را در زادگاه خود کسب نمود و در سال 1298 راه قندهار را در پیش گرفت و در آنجا به کسب دانش پرداخت. به باور برخی کاتب پژوهان نامبرده شش سال در قندهار اقامت گزید. بعد از آن عازم هندوستان می¬گردد و حدودی دو سال در آنجا به آموزش علم و زبان اهتمام می¬ورزد. گر چه او خود درباره درجه و پایه تحصیلات خود چیزی نمی¬گوید، اما از نوشته¬هایش می¬توان استنباط کرد که علاوه بر فراگیری علوم شرعیه در آنجا، در فراگیری زبان و ادبیات عرب و تاریخ و نجوم و حساب نیز کوشا بوده و به زبان¬های اردوی و انگلیسی نیز آشنایی یافت. در سال 1305 ه.ق کاتب از لاهور هند به کابل برگشت و مدت پنج سال را در حوزه¬های کابل دروس شان را تعقیب نمود، کاتب از میان استادان شان در کابل از ملا محمد سرور اسحاق زایی به احترام یاد می¬کند. می¬گوید که تحریر اقلیدس، خلاصه الحساب و شرح چخمنی را نزد او آموخته است. به اعتقاد برخی کاتب پژوهان وی سفری به ایران و عراق هم داشته است. آقای یزدانی معتقد است مرحوم کاتب در حوزه علمیه نجف نیز علم آموخته است(یزدانی،1372 ،1/2،2) در کل در مورد سوابق تحصیلی کاتب، هنوز معلومات اندک داریم. کاتب خود نیز در مورد میزان تحصیلات شان چیزی نگفته است؛ اما به گفته اکثر مورخان و کاتب شناسان، دانش او بیشتر در سایه استعداد خدادادی و مطالعه مداوم و مشاهدات دقیق و عینی او بوده تا به تحصیلات در نزد اساتید محترم(دولتی آبادی، 1385، 171)

تشکر از کمیته روابط خارجی دولت کانادا برای به رسمیت شناختن «قتل‌عام هزاره‌ها» بابت این اقدام عدالت شایسته ای شان.
و سپاس از همه کسانی که برای این اقدام و ابتکار مهم و سرنوشت‌ساز و موفقیت تحقیقات و نتایج آن تلاش کردند.
خلاصه گزارش:

کمیته‌ی روابط خارجی پارلمان کانادا اعلام کرده که نسل‌کشی هزاره‌ها در دوران امیر عبدالرحمان، پادشاه پیشین افغانستان و ادامه‌ی آزار و اذیت هزاره‌ها را به‌ رسمیت می‌شناسد.