شباهنگ

وَ فِی دُونِ مَا اسْتَقْبَلْتُمْ مِنْ عَتْب وَ مَا اسْتَدْبَرْتُمْ مِنْ خَطْب مُعْتَبَرٌ(نهج البلاغه، خطبه 88)

در سختى هایى که شما با آن روبرو شدید و مشکلاتى که پشت سرگذاردید، درس هاى عبرت فراوانى است (ضعف ها و قوّت هاى شما را نمایان مى سازد و راه حلّ مشکلات را، به شما مى آموزد و تجربه اى براى تمام زندگانى شما خواهد بود.

به‌نظر می‌رسد امام (ع) در این بیانات، در مقام تسلی‌بخشی به یاران خویش برآمده و می‌کوشند تا به پرسش‌های ناگفته‌ای که از مواجهه با پیروزی‌های ظاهری دشمنان و ناملایمات وارد بر شیعیان، در اذهان نقش بسته است، پاسخ گویند.

ایشان با تأکید بر این حقیقت، از شتابزدگی در داوری بر حذر می‌دارند و خاطرنشان می‌سازند که ظلم هرگز در گستره‌ی هستی دوام نمی‌آورد؛ مهلت‌های الهی پایان‌پذیر است و کیفرِ سخت، دامانِ ستمگران را درخواهد گرفت.

همچنین، از ایشان خطاب به اصحاب می‌رسد که در برابر گرفتاری‌ها و شداید، هرگز مأیوس و اندوهگین نباشند؛ زیرا این خود سنتی استوار و تغییرناپذیر در نظام آفرینش است که جبرانِ خسارت‌ها و پیروزیِ نهایی بر دشواری‌ها، همواره در پسِ پرده‌ی تحمّلِ رنج‌ها و پشتِ سرِ گذر از بلاها رقم خورده است.